Pemain Teater lan Pelaku Bisnis Kang Srempeng

Hajjah Raden Ayu Sitoresmi Prabu­ningrat luwih dikenal minangka artis tea­ter lan filem kang lenggah ing kutha Yog­ya­karta. Wanodya ayu kang isih trahing kusuma rembesing madu iku durung suwe iki ngedegake bebadan mirunggan, dijenengi Lembaga Akting Sitoresmi Pra­buningrat (LASP) Yogyakarta. Adeging lembaga iku ngemu karep kanggo ngla­tih generasi mudha ing babagan seni akting lan seni peran, murih ing tembe bisa dadi seniman kanthi kuwalitas kang becik, bisa kapiyandel lan pinarcaya. Becik ing babagan seni filem, sinetron, drama, teater, utawa kethoprak.

“Seka taun 1970 tekan 1990, kutha Yogyakarta tau dianggep minangka baro­metere kesenian. Salah sijine yaiku ing babagan seni peran kaya ta teater lan uga kethoprak,” kandhane Hj. R.Ay. Sitoresmi Prabuningrat kang dening pa­ra mitrane luwih rumaket diceluk ‘Mbak Sito’ iku. Wektu kuwi akeh jumedhul sanggar-sanggar teater kaya ta Bengkel Teater, Teater Alam, Teater Dinasti, Teater Muslim, Teater Gandrik, Teater Stemka, Teater Gajah Mada lan liya-liyane. Uga akeh dumadi pentas-pentas teater ing pendhak kampung tanpa kendhat. “Nanging emane, bareng karo lumakune wektu, julukan ‘kota teater’ tumrap kota Yogyakarta iku saiki wis surut,” imbuhe.

Mula, bacute, dheweke lan para seni­man teater liyane kepengin mbalekake pamor kota Yogya minangka barometer kesenian, luwih-luwih ing babagan seni peran. Sebab ulah ketrampilan ing babagan seni akting lan peran, pranyata isih akeh dipengini masyarakat, luwih-luwih para generasi mudha. “Ing pa­ngajap, para siswa lulusan LASP iku ing mengkone bisa dadi seniman kang mum­puni lan ora mung ‘waton dadi seniman’ utawa mung ‘seniman instan’ bae,” imbuhe Mbak Sito kang dhek tanggal 7 Maret 2018 iki yuswane wis ngancik 68 taun, nanging isih katon weweg, seger lan semringah.

Dadi Anggota Bengkel Teater

Asmane kang resmi yaiku Sitoresmi. Nanging amarga isih trah Kraton Nga­yog­yakarta, mula jeneng kasebut ditam­bahi gelar Raden Ajeng (sadurunge krama) utawa Raden Ayu (sawise kra­ma). Putra putrine GBPH Prabuningrat suwargi kang angka lima iku kawit cilik pancen seneng marang ulah seni tari lan drama. Mungguh GBPH Prabuningrat iku isih kaprenah raka dalem Sri Sultan Hamengkubuwana IX suwargi, nanging beda ibu. Uga mantan Ketua MUI DIY lan rektor Universitas Islam Indonesia (UII) Yogyakarta kang sapisanan. Dhek taun 1955-an GBPH Prabuningrat nate mandhegani grup drama Teater Muslim Yogyakarta. Dene ibune Sitoresmi sa­durunge krama wis lenggah ing Kraton Ngayogyakarta minangka abdi dalem pambeksa bedaya.

Kaya dene paribasan kacang mangsa ninggal lanjaran, Raden Ajeng Sitoresmi kawit cilik uga sengsem marang kagunan seni. Putri kraton lulusan SD Keputran lan SMP Xaverius Yogyakarta iku, nalika lagi bae ucul saka kelas III SMA Thomas lan durung kober melu ujian akhir, tetela wis ambyur ing jagad seni teater. Ing taun 1969 Sitoresmi melu nggabung Bengkel Teater pimpinane WS Rendra kang wektu kuwi mapan ing kampung Ketanggungan (Wirobrajan), udakara mung 400 meter saka Kraton Ngayog­yakarta.

Sitoresmi banjur digandheng Rendra melu nguwati pentase Bengkel Teater kang wektu kuwi njupuk lakon “Kasidah Barzanji” anggitane Syubah Asa. “Kasi­dah Barzanji mujudake pentasku kang sapisanan kang banget nabet ing ati. Ing pementasan kasebut aku rumangsa kaya dene bayi kang dilairake maneh,” kandhane Mbak Sito “Ing taun 1970, jebul aku dilamar Mas Wily (celukane WS Ren­dra, pen) minangka garwa kang kapin­dho lan diwayuh karo Mbak Narti (Sunarti Suwandi, pen) minangka garwane Mas Willy kang kapisanan. Wektu kuwi umurku 20 taun”, tambahe Sitoresmi. Ing palakrama kasebut, Rendra mlebu aga­ma Islam lan ganti jeneng dadi Sulaiman Rendra.

Sabanjure Sitoresmi tansaya aktif melu pentas-pentase Bengkel Teater, becik ing Yogyakarta utawa ing Jakarta. Kayata drama kanthi lakon ‘Panembahan Reso’, ‘Mastodon dan Burung Kondor’, ‘Perampok’, ‘Sekda’, ‘Kisah Suku Naga’, ‘Machbeth’, ‘Antigone’, ‘Oedipus Rex’, ‘Oedipus Berpulang’, ‘Lysistrata’. Dene Sunarti kadhapuk mandhegani bab urusan gamelan duweke Bengkel Teater sing jenenge Nyi Pilis.

Umur 29 Taun Anake Wis Papat

Nalika WS Rendra rabi maneh karo prawan anggota Bengkel Teater anyaran kang aran Ken Zuraida, Sunarti lan Sito­resmi emoh diwa­yuh lan njaluk pe­gat. Pungkasane ing taun 1979 Su­narti Suwandi lan uga Sitoresmi Pra­buningrat klakon dipegat Rendra. “Wektu kuwi umur­ku lagi 29 taun lan wis duwe anak papat isih cilik-cilik. Anakku mbarep Yo­nas Salya bae umu­re lagi 8 taun,” cri­tane Sitoresmi. Sa­banjure Bengkel Teater alihan me­nyang Jakarta, de­ne Sitoresmi ban­jur bali ing Dalem Keben (omah cekli ing kukuban Kraton Yogyakarta kang dilenggahi kula­warga GBPH Pra­bu­ningrat) maneh.

Dadi salawase 9 taun mbangun bra­yat karo Rendra, Sitoresmi nglairake anak papat. Dijenengi Yonas Salya, Sa­rah Drupadi, Naomi Srikandi, lan Rachel Saraswati. Dene Sunarti duwe momo­ngan lima (Teddy Satya Nugraha, An­dreas Wahyu Wahyana, Daniel Seta, Samuel Musa, Ian Klara Sinta) lan Ken Zuraida duwe anak loro (Isaias Sadewa lan Maryam Supraba). Dadi anake Rendra karo bojo cacah telu iku kabeh ana 11.

lng Dalem Keben, sinambi momong anak-anake, Sitoresmi tetep sregep nggiluti pentas-pentas seni teater sarta melu ngregengake jagad perfileman. lng antarane melu Teater Kronis (pimpinan Bajuri Dullah Yusro), Teater Muslim (pim­pinan Pedro Sudjono), Sandhiwara KR (pimpinan Handung Kussudyarsana), grup Ketoprak Mataram “Sapta Mandala” (pimpinan Bagong Kussudiardjo) lan uga main sinetron. lng Festival Kethoprak Se-DIY 1983, Sitoresmi kadhapuk paraga Kangjeng Ratu Kidul lan kepilih minangka pemain putri paling becik, sarta mbo­yong tropi Walikota Yogyakarta. Dene ing sinetron “Keluarga Rahmat” kang tau ditayangake TVRI, Sitoresmi kadhapuk dadi Bu Rahmat.

lng filem-filem Nasional Sitoresmi uga asring kadhapuk minangka pemain uta­ma utawa pemain pembantu. lng anta­rane filem: Jaka Tarub lan Tujuh Bida­dari (1981), Jaka Tingkir, Banteng Mata­ram, Arya Penangsang, Ponirah Terpi­dana (1983), Hati yang Perawan (1984), Siapa Menabur Benci Akan Menuai Ben­cana (1988), Cinta Tapi Beda, Cinta Suci Zahrana, (2012), Surga Yang Tak Dirin­dukan, Ayat-ayat Adinda (2015), Nyi Ageng Serang, lan Talak Tiga (2016). Ing filem “Arya Penangsang” Sitoresmi kadhapuk dadi Ratu Kalinyamat, ing filem “Hati yang Perawan” dadi Kangjeng Ratu Kidul, ing filem “Cinta Tapi Beda, dadi Munawaroh, ing filem “Cinta Suci Zah­rana” dadi Nyai Sa’adah, ing filem “Surga Yang Tak Dirindukan” dadi Sulastri, lan ing filem “Nyi Ageng Serang” dadi paraga utama Nyi Ageng Serang.

Ngecaki Warna-warna Kegiyatan Bisnis.

Sitoresmi uga ngecaki mawarna-warna kegiyatan bisnis. Mula saka iku, murih anggone kiprah lan makarya bisa luwih obet lan kepenak, Sitoresmi banjur ninggalake Dalem Keben (kang papane pas-pasan) lan tuku lemah ing kampung Banteng (Desa Sinduharjo, Ngaglik, Sleman) kang pa­pa­ne ing karang pradesan nanging ora adoh saka dalan gedhe (Jalan Kali­urang). Omah ing tengah kampung iku nuli dibangun. Dene Dalem Keben diagem KRT Jati­ningrat. (RM Tirun Marwito) kangmase Sitoresmi, pen­siunan karyawan Kabupaten Sleman kang uga pengag­geng ing Kraton Ngayogyakarta.

Minangka pela­ku bisnis, Sitoresmi tansaya sengkud makarya ing ma­neka warna usaha, tanpa nglalekake donya kesenian kang wis kasil ngge­dhegake jenenge. Ing awale ngedegake usaha busana lan kerajinan kulit (dije­nengi CV. T&T Collection), sabanjure gawe usaha penerbitan buku (aran PT Tiara Wacana) lan biro iklan (Hasmi Creasi Corp), nuli diterusake gawe usaha transportasi pariwisata kang kantor pusate ing Bali (aran PT Oceana Tirta Wisata) sarta rumah produksi (production house) aran PT Tiara Yasa Film. Ora kurang saka 30 karyawan melu makarya ing perusahaane.

Dene minangka aktris lan anggota PARFI (Persatuan Artis Film Indonesia)  kawit taun 1980, Sitoresmi Prabuningrat ing taun 2017 kepilih minangka Ketua Umum PARFI Daerah Istimewa Yogya­karta. Kajaba iku, Sitoresmi uga dipilih dadi Ketua Umum PBB (Partai Bulan Bintang) DIY kawit taun 2016. Hj. R. Ay. Sitoresmi Prabuningrat uga aktif dadi anggota/pengurus lKAPI (Ikatan Penerbit Indonesia) DIY, pengurus PII(Pelopor Islam Indonesia) DIY, lan pengurus dhae­rah Aisyiah Yogyakarta (perkumpulan kang diayomi Muhammadiyah).

Rabi Maneh

Sawise urip dadi randha selawase 10 taun (kawit taun 1979), ing taun 1989 resmi Sitoresmi Prabuningrat nglereni anggone dadi randha. Ing umur 39 taun wanita iku rabi maneh kanthi nampa panglamare HM Syukri Fadholi SH lajang bagus kampung Notoprajan (Ngampilan) kang dadi politisi (Ketua Umum PPP Yogyakarta) lan anggota DPRD Kota Yogyakarta. Salawase jejodhowan iku, “Pasangan Mas Syukri lan Mbak Sito” asring dijaluk ngisi pengajian ing kampung­-kampung ing kota Yogyakarta, saengga jenenge dadi tansaya kumbul minangka pasangan mubaligh (juru dhakwah) kang ideal.

Nanging tetela perkawinan kasebut ora lana lan mung umur 7 taun. Ing taun Sitoresmi 1996 Sitoresmi pisahan karo Syukri Fadholi lan durung kober pinari­ngan momongan. Syukri Fadholi saban­jure kepilih dadi wakil walikota Yogya­karta periodhe taun 2001-2006. Dene Sitoresmi ing taun 2006 nampa pangla­mare Abu Badillah Muhamad Abdul Aziz Nasution utawa Debby Nasution (musisi lan vokalis band Gank Pegangsaan) minangka bojo sing nomer papat. Wektu kuwi Sitoresmi wis umur 56 taun, dene Debby Nasution umur 40 taun.

Banjur kepriye komentare Sitoresmi Prabudiningrat marang palakramane sing kaping telu iku? “Aku rumangsa mongkog dipilih Gusti Allah SWT dadi jatukramane Bang Debby Nasution sing kaping papat. Lan aku rumangsa kaya ngalami pengembangan dhiri sarta dadi luwih diwasa sajroning tumindak lan ngrampungake sawernane masalah kang kudu dakadhepi”. (Ismadi K)